بررسی اختلالات زبانی کودکان مبتلا به اوتیسم

 

بررسی اختلالات زبانی کودکان مبتلا به اوتیسم در سنین پیش از دبستان

                                                                                                        

 

 

چکیده

اوتیسم یکی از بیماری های طیف اختلالات نافذ رشد است.  مغز فرد مبتلا چه به لحاظ ساختمان و چه به لحاظ عملکرد اشکالاتی دارد که سبب مشکلات شناختی می شود.  تظاهر این مشکلات شناختی در زبان فرد اتفاق می افتد.  عقیده بر این است که افراد مبتلا در لایه آوا و نحو مشکلی در زبان ندارند اما بسیاری از جملات آنها در بافت زبانی و موقعیتی فاقد معناست تا آنجا که اوتیسم را بیماری معنا و کاربرد نامیده اند.  با جمع آوری و تحلیل داده های زبانی یک کودک 5 ساله مبتلا به اوتیسم خواهیم دید که وی از نظر آوایی مشکلی در تولید جملات زبان ندارد.  در لایه نحو هم برخی اشکالات را می‌توان یافت اما در لایه معنا و کاربرد جملات اشکالات جدی وجود دارد به نحوی که قسمت اعظم گفتار وی بی‌معنا و بی‌ربط به نظر می رسد. 

کلید واژه ها: اوتیسم، بیماری معنا و کاربرد، بیماری مغز مردانه، اختلالات زبانی

 

 

1.  مقدمه

      اوتیسم[1] یکی از بیماری‌های نافذ رشد است که ریشه عصبی و نوروبیولوژیکی دارد.  فرد مبتلا مشکلات شناختی و ارتباطی دارد.  تظاهر این مشکلات در زبان اهمیت بررسی زبان را در مبتلایان روشن می‌سازد.  در واقع با بررسی زبان می‌توان به میزان و گسترش بیماری در مبتلایان دست یافت.  در این پژوهش برآنیم که به این  پرسش‌ها پاسخ گوییم: آیا کودکان مبتلا به اوتیسم در سنین پیش از دبستان از نظر آوایی و نحوی مشکلی در تولید جملات زبان دارند؟ آیا کودکان مبتلا به اوتیسم در سنین پیش از دبستان از نظر معنایی مشکلی در تولید جملات زبان دارند؟ آیا کودکان مبتلا به اوتیسم در سنین پیش از دبستان از نظر کاربردشناسی مشکلی در تولید جملات زبان دارند؟ گفته می‌شود که اختلال اصلی در زبان افراد مبتلا به اوتیسم در بخش‌های کاربرد شناسی و تا حدودی در معنی‌شناسی زبان است.  پس از بررسی مطالعات انجام شده در این زمینه داده‌های زبانی پسر بچه ای 5 ساله و مبتلا به اوتیسم را تحلیل خواهیم کرد.  برای جمع‌آوری داده‌های زبانی کودک نگارنده یک روز کامل را در خانه مورد سپری کرده و صحبت‌های وی را با مادرش ثبت کرده و از مادر خواسته‌است که پرسشنامه‌ای را پر کند.

 

 

2.  پیشینه مطالعات

1.2. اوتیسم چیست؟

      اوتیسم یکی از 5 بیماری طیف[2]pdd  (اختلالات نافذ رشد) است.  5 زیر گروه این طیف عبارتند از: اوتیسم ، سندرم فروپاشی کودکی[3] ،سندرم رتس[4]، آسپرگر[5] و اختلالنافذ رشد نامعین[6] اینها بیماری‌های نور و بیولوژیکی هستند که نشانه‌هایشان از سنین ابتدایی کودکی ظاهر می شوند.  برخی از این نشانه عبارتند از : اختلال در برقراری روابط اجتماعی، مشکلات معنایی و کاربرد شناسی زبان، عکس‌العمل‌‌های شدید به محرک‌های محیطی، علاقه غیر عادی به برخی فعالیت‌ها از جمله بازی‌هاو رفتارهای خاص و مشکلات جدی شناختی و درک عاطفی.  (زاگر[7] ، 2005 :38 ) در سال 1943 کنر[8] و پس از او آسپرگر[9] در سال1944 بدون آنکه از مطالعات هم اطلاعاتی داشته باشند.  بیماری اوتیسم را با تمام جزئیات و علائمش توصیف کردند.  هر دو آنها معتقد بودند از زمان تولد مشکلی در کودک وجود دارد که به مرور توسعه می یابد و به اختلالات جدی شخصی منجر می شود.  خیلی عجیب است که هر دو هم لفظ "اوتیستیک" را برای توصیف بیمارانشان به کار بردند.  البته این مسئله اصلاً تصادفی نبوده است چرا که واژه اوتیسم را اولین بار بلولر[10] در سال 1911 برای نوعی از اختلالات اسیکزوزنی ابداع و به کار بسته بود.  این واژه از کلمه لاتین "autos" به معنی "خود" گرفته شده است، اما این کلمه از سال 1943 به بعد فقط به یکی از بیماری های طیف pdd که همان اوتیسم است اطلاق می شود.  (فریث [11]، 1989 :7 )

 

 2.2.  علل اوتیسم

اوتیسم و بقیه بیماری های طیف pdd  بیماری های عصبی و بیولوژیکی محسوب می شوند که علل مختلفی برای ظهور آنها عنوان شدهاند اما هنوز به طور قطع علت آنها مشخص نیست.  از جمله علل ذکر شده برای اوتیسم می توان به اینها اشاره کرد : مشکلات ساختاری و عملکردی مغز (نقاط آسیب دیده مغز : کورتکس اربیتوفرونتال، آمیگدالا، نواحی درلوب تمپورال، ناحیه زیر جسم پینه‌ای و سیستم لیمبیک) ، ژنتیک، تغذیه، آلودگی به جیوه و حساسیت به برخی واکسن ها(زاگر 38:2005) .  شکل (1) این نواحی را نشان می‌دهد.

 

شکل (1)- نواحی از مغز که در اوتیسم آسیب می‌بینند.

 

3.2.  واقعیاتی درباره اوتیسم

در مورد اوتیسم واقعیات زیر مطرح شده است:

- نشانه‌های بیماری در کودکان از 18 ماهگی تا 5 سالگی بروز می کند. 

 - از هر 150 تولد در امریکا یک مورد اوتیسمی تشخیص داده می شود.  (Healthline.  com)

- این بیماری هم اکنون در ایالات متحده بسیار رایج‌تر از سندرم داون است.(talkingaboutcuringautism.org)

- اوتیسم بیماری است که در تمام عمر گریبان‌گیر فرد خواهد بود.  طول عمر افراد مبتلا هم مانند بقیه افراد جامعه است. 

- ضریب هوشی افراد مبتلا به اوتیسم بسیار متغیر است.  از افراد عقب مانده ذهنی تا افراد بسیار باهوش را می توان در میان افراد مبتلا دید.  این بیماری در پسرها 4 برابر دختر هاست.  برخی مقالات این بیماری را بیماری مغز مردانه نامیده اند (بارن[12] 2002)

- اوتیسم اصولا‍‍ً بر چهار حوزه از توانایی‌های فرد اثر می گذارد که عبارتند از:

1- ارتباط برقرار کردن (کلامی و غیر کلامی )

2- مهارت‌های اجتماعی

3- رفتار

4- یادگیری

مهمترین مسئله در این بیماری این است که شخص مشکل شناختی دارد و  فقط با رفع مشکلات ارتباطی و یادگیری زبان به یک فردعادی تبدیل نخواهد شد. 

 

4.2.  تأخیر در یادگیری زبان

تقریباً تمام کودکان مبتلا به اوتیسم در شروع گفتار تاخیر دارند.  در بیشتر موارد والدین کودکان      3-5/2 ساله خود را به دلیل صحبت نکردن به کلینیک‌های درمانی می‌آورند.  کودکان دیگر زبان را به راحتی فرا می‌گیرند زیرا علاقه و کشش درونی برای ایجاد ارتباط به دیگران دارند اما کودکان اوتیسمی در یادگیری زبان مشکل دارند زیرا آن علاقه درونی برای ایجاد ارتباط در آنها وجود ندارد.  (گیتنس وآرونز[13]1999 :63) با مداخلاتی از جمله گفتار درمانی کودک اغلب موفق می شود زبان را یاد بگیرد اما برای بر قراری ارتباط نمی‌تواند خوب از زبان بهره جوید و در ایجاد و حفظ ارتباط با دیگران شکست می خورد.  کودک اغلب در تولید آواها و به کارگیری ساختار صحیح جملات مشکلی ندارد اما جملاتی که استفاده می‌کند به لحاظ معنی‌شناسی و کاربرد شناسی مناسب نیستند به همین خاطر به این بیماری ، بیماری معنا و کاربرد[14] می گویند.  (بروک و بلولر[15]1992)

 

 

5.2.  ویژگی های زبانی کودکان مبتلا به اوتیسم (گیتنس وآرونز1999 : 64)

کودکان اوتیسمی دارای وی‍‍‍‍ژگی‌های زبانی زیر هستند:

- اغلب با صدای افراد به سمت آنها برنمی‌گردند اما به صداهای خاصی حساسند مثلاً صدای باز شدن پاکت بیسکویت. 

- در درک جملات دیگران ناتوانند. 

- با اعضای بدن به خصوص چشم و حرکات دست ارتباط برقرار نمی کنند و حتی به شیئی که می‌خواهند هم با دست اشاره نمی کنند. 

- دامنه لغاتشان وسیع است و همین امر باعث می شود گاهی پزشک نتواند مطمئن شود که در زبان‌آموزی کودک مشکلی وجود دارد. 

- اکولالیا [16] : بیشتر اوقات جملات دیگران را فورا پس از او تکرار می کنند. 

- بیشتر سعی می‌کنند از جملات پیش ساخته‌ای که حفظ کرده‌اند در ارتباط استفاده کنند و جمله جدیدی خودشان نسازند. 

- خودشان سوال نمی‌کنند و به ندرت می توانند به سوالات دیگران پاسخ مناسب بدهند. 

- در قسمت‌هایی از گفتار که مصداقشان دائم عوض می‌شود مثل ضمایر (خصوصاً من و تو) و حروف اضافه (مثل زیر،روی،در،بعد، قبل ( مشکل جدی دارند. 

- در زبان‌هایی که ضمیر برای مونث و مذکر متفاوت است این ضمایر را به جای هم به کار می‌ برند.  (مثل ضمیر او(he،she)در انگلیسی)

- رعایت نوبت در هر چیزی برایشان غیر ممکن است از جمله گفتگو با دیگران

- از عناصر زبر زنجیری کلام بد استفاده می کنند طوری که آهنگ وزیر و بمی گفتار آنها غیر عادی به نظر می رسد. 

- در طول مکالمه ارتباط چشمی با مخاطب برقراری نمی کنند. 

-حتی افراد بالغ مبتلا به اوتیسم از درک جوک ، استعاره و طعنه و کنایه عاجزند. 

-این کودکان تصور نا

/ 6 نظر / 1027 بازدید
دانشجوی گفتار درمانی اهواز

عالی بود مرسی

دانشجوی گفتاردرمانی سمنان

خیلی کامل وکاربردی بود.ممنون

محمد

سلام دانشجوی ارشد زبانشناسی و بسیا علاقه مند به عصب شناسی زبان ممنون میشم راهنماییم بکنید muh.muhammadi@gmail.com

عهدیه

سلام.مرسی از مطلب جالبت.من هم به این موضوع علاقه زیادی دارم و دوس دارم برای پایان نامه ام روی این موضوع کار کنم.احتیاج فوری و زیادی به راهنماییتون دارم.اگه امکان داره که به من ایمیل بزنید تا بتونم باهاتون در تماس باشم.مرسی.

علي

سلام ميتونم ليتگ كنم

هانيه

سلام، ممنون از نوشتارتون. به نظر من اين تشخيص درست نبوده، اول اينكه كودك رابطه چشمى داشته، بچه هاى اوتيسم تفاوتى بين افراد و اجسام قائل نمى شن، ضمن اينكه تشخيص تا آخر عمر همراه كودك مى مونه، از كجا معلوم مادر با فرزندش رابطه ى عاطفى و آموزشى درستى داشته؟ كاش يه پرسشنامه در اين رابطه درست مى كرديد. باز هم ممنون از اطلاعاتتون